Өнөөдөр хамгийн түлхүү хэрэглэгдэж буй газрын ховор элементүүд аль нь вэ?

Газрын ховор элементүүдийг нийтэд нь нэг бүлэг гэж ярьдаг ч бодит хэрэглээ дээрээ бүгд ижил ач холбогдолтой биш байна. Өнөөдрийн байдлаар үйлдвэрлэл, эрчим хүч, өндөр технологийн салбарт хамгийн өргөн хэрэглэгдэж буй элементүүдэд церий (Ce), лантан (La), неодим (Nd), празеодим (Pr), мөн тусгай хэрэглээнд диспрозиум (Dy), тербиум (Tb) багтаж байна. U.S. Geological Survey-ийн 2026 оны тайланд дэлхийн хэмжээнд газрын ховор элементийн хамгийн том эцсийн хэрэглээ нь байнгын соронз, харин АНУ-д катализатор хамгийн том хэрэглээний ангилал хэвээр байгааг тэмдэглэсэн байна. Өргөн хэрэглээгээрээ тэргүүлж буй элементүүд: церий ба лантан Церий (Ce) болон лантан (La) нь жингээрээ болон аж үйлдвэрийн өргөн хэрэглээгээрээ хамгийн түгээмэл ашиглагддаг газрын ховор элементүүдийн тоонд ордог. Церийг шил өнгөлөх нунтаг, газрын тос боловсруулах болон автомашины яндангийн хийн катализатор, зарим хайлшид өргөн ашигладаг бол лантаныг катализатор, хайлш, зарим төрлийн аккумуляторын материалд хэрэглэдэг. Иймээс эдгээр нь стратегийн хувьд Nd, Pr шиг их яригддаггүй ч зах зээлийн бодит хэрэглээний том хэсгийг бүрдүүлдэг. Стратегийн төвд байгаа элементүүд: неодим ба празеодим Харин өнөөдрийн хамгийн өндөр стратегийн ач холбогдолтой элементүүд бол неодим (Nd), празеодим (Pr) юм. Эдгээрийг NdFeB буюу неодим-төмөр-борын байнгын соронз үйлдвэрлэхэд хэрэглэдэг. АНУ-ын Эрчим хүчний яамны тайланд NdFeB соронз нь өнөөдөр арилжааны хувьд хамгийн хүчтэй байнгын соронзын төрөл бөгөөд цахилгаан автомашин, салхин турбин, үйлдвэрийн мотор, робот, дрон, чанга яригч, электроникийн олон төхөөрөмжид гол үүрэгтэй гэж дурдсан байна. Олон улсын Эрчим хүчний агентлагийн 2025 оны тайланд чухал ашигт малтмалын эрэлт 2024 онд өссөн бөгөөд энэ өсөлтийг голчлон цахилгаан автомашин, сэргээгдэх эрчим хүч, эрчим хүчний сүлжээний дэд бүтэц түлхсэн гэж дүгнэжээ. Энэ нь Nd, Pr зэрэг соронзын гол орцууд ойрын жилүүдэд ч өндөр эрэлттэй хэвээр байхыг харуулж байна. Өндөр температурын хэрэглээнд чухал: диспрозиум ба тербиум Диспрозиум (Dy) болон тербиум (Tb) нь хэмжээгээр Nd, Pr-ээс бага хэрэглэгддэг боловч өндөр үзүүлэлттэй соронз үйлдвэрлэлд маш чухал. Эдгээрийг NdFeB соронзонд бага хэмжээгээр нэмэхэд өндөр температурт ажиллах чадвар, тогтвортой байдал нь сайжирдаг. Ийм учраас Dy, Tb нь цахилгаан автомашины мотор, салхин турбин, батлан хамгаалах болон сансрын хэрэглээнд онцгой ач холбогдолтой байдаг. Яагаад газрын ховор элементүүд дахин төвд орж байна вэ? 2026 оны 3-р сард Reuters агентлаг АНУ, Япон хоёр газрын ховор элемент зэрэг чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээг Хятадаас хэт хараат бус болгох зорилготой хамтарсан төлөвлөгөө урагшлуулж буйг мэдээлсэн. Мөн Reuters-ийн өөр нэг мэдээллээр Хятадын газрын ховор соронзын экспорт өссөн ч АНУ руу чиглэсэн урсгал буурсан байна. Энэ нь өнөөдөр зах зээл дээр зөвхөн хүдэр биш, боловсруулсан материал ба соронз хамгийн том стратегийн бараа болж хувирсныг харуулж байна. Дүгнэлт Өнөөдрийн байдлаар газрын ховор элементүүдийн хэрэглээг дараах байдлаар ойлгож болно. Хамгийн өргөн хэрэглээтэй: церий (Ce), лантан (La) Хамгийн стратегийн ач холбогдолтой: неодим (Nd), празеодим (Pr) Өндөр үзүүлэлттэй соронзын чухал нэмэлтүүд: диспрозиум (Dy), тербиум (Tb) Өөрөөр хэлбэл, нийт хэрэглээний хэмжээгээр Ce, La маш том байр суурь эзэлж байгаа бол эрчим хүчний шилжилт, цахилгаан автомашин, дэвшилтэт үйлдвэрлэлийн гол хөдөлгөгч хүч нь Nd, Pr-д суурилсан байнгын соронзын зах зээл болж байна.