Стратегийн ашигт малтмалын шинэ тулаан: зэс, газрын ховор элемент, вольфрамын төлөөх өрсөлдөөн ширүүсэв

Дэлхийн уул уурхайн салбарын шинэ төв нь зөвхөн олборлолт биш, харин нийлүүлэлтийн аюулгүй байдал, боловсруулах чадвар, геополитикийн нөлөө болж байна. 2026 оны хаврын байдлаар дэлхийн ашигт малтмалын салбарын гол сэдэв нь олборлолтын хэмжээ бус, харин хэн нийлүүлэлтийг хянах вэ гэсэн асуулт болоод байна. Зэс, газрын ховор элемент, литий, вольфрам зэрэг стратегийн түүхий эдүүд нь цахилгаанжилт, батлан хамгаалах үйлдвэрлэл, хиймэл оюун ухаан, дата төвүүд, эрчим хүчний шилжилтийн цөм болж, том гүрнүүдийн эдийн засаг, аюулгүй байдлын бодлогын зангилаа хэсэгт оржээ. Сүүлийн өдрүүдийн хамгийн чухал үйл явдлын нэг нь АНУ, Япон хоёрын 3-р сарын 19-нд гаргасан critical minerals хамтын ажиллагааны үйл ажиллагааны төлөвлөгөө байв. Энэхүү төлөвлөгөө нь Хятадаас хэт хамааралтай газрын ховор элемент, бусад стратегийн ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээнд өөр хувилбар бий болгох, эхний ээлжид тодорхой бүлэг эрдсүүд дээр хамтран ажиллах, боловсруулах ба хөрөнгө оруулалтын чадавхыг тэлэх зорилготой байна. Үүнтэй зэрэгцэн вольфрам огцом анхаарлын төвд орлоо. Reuters-ийн 3-р сарын 23-ны мэдээллээр Ирантай холбоотой мөргөлдөөн болон Украинд үргэлжилж буй дайн АНУ-ын вольфрамын нөөцөд хүчтэй дарамт үүсгэж, энэ металлын үнийг сүүлийн нэг жилд эрс өсгөсөн байна. Вольфрам нь өндөр хүчин чадлын сум, пуужингийн систем, нарийн үйлдвэрлэлд хэрэглэгддэг тул нийлүүлэлтийн хомсдол нь зах зээлээс гадна батлан хамгаалах салбарт шууд нөлөөлж байна. Reuters мөн Хятад дэлхийн вольфрамын нийлүүлэлтийн дийлэнхийг хангаж байгааг онцолсон. Зэсийн талд ч шинэ хөрөнгө оруулалтын өрсөлдөөн ширүүсэж байна. KoBold Metals компани Замбийн Mingomba төслийг урагшлуулж, 2030-аад оны эхээр олборлолт эхлүүлэх зорилт тавьсан бөгөөд жилийн хүчин чадлыг ойролцоогоор 300 мянган тонн гэж тооцож байна. Энэ нь Африк тив ирээдүйн зэсийн нийлүүлэлтийн хамгийн чухал бүсүүдийн нэг хэвээр байгааг харуулж байна. Reuters-ийн өөр нэг мэдээнд Freeport-McMoRan урт хугацаанд зэсийн эрэлт сулрахгүй, цахилгаанжилт, AI, дата төвүүд энэ эрэлтийг тэтгэнэ гэж үзэж байгааг дурдсан. АНУ-ын дотоод бодлого ч илүү түрэмгий болж эхэлжээ. 3-р сарын 4-нд Reuters Пентагон 13 төрлийн стратегийн ашигт малтмалын дотоод нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх санал хүссэн тухай мэдээлсэн. Уг жагсаалтад вольфрам, никель, графит, иттрий, циркони зэрэг өндөр технологи болон зэвсгийн үйлдвэрлэлд ашиглагддаг эрдсүүд багтсан нь ашигт малтмалын асуудал эдийн засгийн салбарын маргаанаас давж, үндэсний аюулгүй байдлын үндсэн бодлого болсон гэдгийг харуулж байна. Ерөнхий зургаар харвал 2026 оны хаврын стратегийн ашигт малтмалын зах зээл дөрвөн тулгуур чиглэлээр хөдөлж байна: Хятадаас хамаарал бууруулах оролдлого, боловсруулах ба нөөцлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх бодлого, батлан хамгаалах эрэлтээс шалтгаалсан вольфрам ба газрын ховор элементийн үнэ цэнэ, мөн цахилгаанжилт ба дижитал дэд бүтцээс үүдэлтэй зэсийн урт хугацааны эрэлт. Өөрөөр хэлбэл, өнөөдрийн уул уурхай бол зөвхөн газар доорх баялаг биш, харин улс орнуудын ирээдүйн үйлдвэрлэл ба аюулгүй байдлын зураглал болж байна.